در زمان حیات پیامبر، مسلمانان قرآن را حفظ میکردند و چون هنوز قرآن بر پیامبر وحی میشد و متن آن ناقص بود و امکان «کتاب ساختن» آن وجود نداشت. در زمان حیات پیامبر ۳۷ نفر حافظ کل قرآن بودند و تعداد کاتبان وحی که برای خود نسخهای برمیگرفتند به بیش از پنجاه نفر میرسیدهاست.
در زمان ابو بکر«زید بن ثابت» که از کاتبان وحی و حافظ قرآن بود، مأمور جمع آوری قرآن شد. این امر تا زمان عثمان طول کشید و اولین نسخه تائید شد که معروف به مصحف عثمانی است و به خط کوفی ابتدایی بود. این کار در فاصله سالهای ۲۴ تا ۳۰ هجری انجام شد و از روی آن ۵ یا شش نسخه تهیه شد. دو نسخه در مکه و مدینه نگهداری شد و باقی نسخهها به همراه یک حافظ قرآن که نقش راهنمای درست خوانی را داشت، به بصره، کوفه، شام و بحرین ارسال شد. عثمان برای دستیابی به یگانگی متن قرآن دستور داد، تمام نوشتههای موجود قرآن را با آب و سرکه جوشانده و محو کنند، تا ریشه نزاع و اختلاف بین مسلمانان از بین برود
نسخه عثمان به خط عربی اولیه نوشته شده بود، که بدون علامتگذاری، اعراب و حروف «والی»(حروفی که نوشته میشود و خوانده نمیشود) است. تا زمانی که اسلام محدود به سرزمینهای عرب زبان بود، اعراب مشکلی در قرائت قرآن نداشتند. اما با گسترش سرزمینهای اسلامی مردمان غیرعرب زبان نمیتوانستند قرآن را درست بخوانند. برای حل مشکلات ناشی از آن و مقابله با اشتباه خواندن قرآن به دستور علی «ابوالاسود دوئلی» اقدام به اعراب گذاری قرآن نمود. روش او برای این کار بر اساس شیوه رسم الخط سریانی بود. سپس در طی قرن اول به دستور خلفا و امرای اموی «یحیی بن عامر» و «نصر بن عاصم» حروف مشابه نظیر ب، ت و ث را نقطه گذاری کردند. یزید فارسی حرف «الف» را به قرآن افزود(در عربی الف و همزه دو حرف متفاوت محسوب میشود.) در قرن دوم هجری «ابوعبدالرحمن خلیل بن احمد بصری» که اصلیتش ایرانی است، علم نحو و عروض را ابداع کرد و علائم همزه، تشدید و ساکن را وضع کرد و روش امروزی ثبت حرکات را ایجاد کرد. در طی قرن سوم هجری رسم الخط قرآنی معیار(استاندارد) موجو بودهاست و ابوحاتم سجستانی(سیستانی) رسالهای در رسم الخط قرآن نگاشته، که بخشهایی از آن امروزه موجود است. همچنین خط عربی بتدریج طی چند قرن از «کوفی اولیه» به «نسخ» که امروزه قرآن را بدان مینویسند، تحول یافت.
به سورههایی از قرآن که منسوب به زمان اقامت محمد در مکه، و پیش از مهاجرت به مدینه هستند، مکی میگویند.
موضوعات این سورهها بیشتر تبیین اصول عقائد، خدا، قیامت، بهشت و جهنم و دعوت به توحید است. وجود بحث با مشرکان و نقد نظریات آنان و نیز داستانهای پیامبران و پیروان و مخالفان آنان از دیگر مطالبی است که در آنها دیده میشود. در این سورهها سوگند بسیار دیده میشود و در اول آیات از عبارت «یا ایها الناس» بیشتر از «یا ایها الذین آمنوا» استفاده شدهاست.
سورههایی از قرآن که منسوب به سالهای پس از مهاجرت محمد به مدینه هستند مدنی میگویند.
این سورهها و آیات موجود در آن طولانی هستند. از مطالب مطرح شده در این سورهها میتوان به بحثها با اهل کتاب، یهودی و نصاری، و دعوت آنها به توحید اسلام، دعوت به جهاد و بیان احکام فردی و اجتماعی مانند نماز، روزه، زکات، خمس، حدود، قصاص، اهل ذمه، جزیه و ارث اشاره کرد.
نسخهای که امروزه بیشترین استفاده را دارد در سال ۱۹۲۲ (میلادی) توسط دانشگاه الازهر مصر تایید شدهاست و اکثریت قریب به اتفاق دانشمندان شیعه نیز معتقدند چیزی از آن کاسته یا به آن افزوده نشدهاست.
در خواندن متن واحد قرآن چهارده شیوه یا روایت مختلف وجود داشتهاست. مشهورترین روایت که امروزه قرآن را بر اساس آن اعراب گذاری میکنند، روایت حفص از عاصم کوفی است، که به علی می رسد. تمام قرآنهایی که در ایران به چاپ میرسد از جهت صحت کتابت و انطباق با این قرائت در اداره نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم سازمان تبلیغات اسلامی مورد بررسی قرار میگیرد و این مسأله در پایان تمام قرآنها ذکر شدهاست.
چنانکه حافظ میگوید:
|
قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت |
|
عشقت رسد به فریاد ار خود بسان حافظ |
این چهارده روایت در تلفظ حروف و اعراب اندکی متفاوت هستند. مثلاً در قرائت مشهور حفص از عاصم آمدهاست: ملك يوم الدين (م با الف مقصوره که مالک خوانده میشود) و در قرائت مشهور دیگر مَلك يوم الدين.
اکثریت قریب به اتفاق ایرانیان
قرآن را بدون آنکه معنی آنرا بدانند به عربی می خوانند. به این دلیل نمیتوان با
چنین اکثریتی بحثی عاقلانه در مورد مفاهیم قرآن داشت.
ولی بهرحال باید در چنین شرایطی در پی اعلام نظر آقای سروش که بعنوان یکی از عالمان
رژیم حکومت اسلامی که گفته اند قرآن زائیده حالات و شرایط زمانی حضرت نبی بوده،
لااقل قرآن را به ترتیب زمان نوشتن آن در زمان حضرت محمد خواند. بدین ترتیب خواننده
خواهد دید که اولین آیات در سیزده سال اقامت رسول در مکه چه حال و هوائی دارد و
آیات مدنی بعد از هجرت و پیروزی در جنگ ها چگونه از جایگاه قدرت نوشته شده
است.
ذیلاً از وب سایت زندیق ترجمه تمام قرآن را خواهیم خواند و توصیه میشود آنرا به ترتیب زمانی خواند. http://www.zandiq.com/quran
قرآن تارنمای زندیق*
*ترتیب زمانی آیات و مکی یا مدنی بودن آنها بر اساس تاریخ قرآن، توسط علامه ابو عبدالله الزنجانی توسط آرش بيخدا |